Op 29 oktober 2025 zijn de Tweede Kamerverkiezingen. Politieke partijen maken hiervoor hun verkiezingsprogramma. Dat betekent voor mij een ‘serie’: ik ga alle verkiezingsprogramma’s lezen op het onderwerp van m’n werk: mensen met een arbeidsbeperking op de arbeidsmarkt en sociale zekerheid.
De eerste partij met hun concept-verkiezingsprogramma is de VVD. Wat valt me op?
Het is heel positief dat erin staat dat werken meer moet lonen. In een Koopkrachtwet wil de VVD vastleggen “dat werkenden er ieder jaar in koopkracht méér op vooruitgaan dan niet-werkenden”. Ook willen ze af van “de doorgeslagen nivellering via toeslagen, aftrekposten en heffingskortingen door toe te gaan naar een simpeler belastingstelsel” en zetten ze in op lastenverlichting. Maatregelen om werken meer te laten lonen vind ik positief, want dat is hard nodig. Niet voor niets staat dat ook in het 10-puntenplan van Onbeperkt aan de Slag voor de politiek. Wel hoop ik niet dat de strekking is: “we gaan niet-werkenden harder aanpakken, dan gaat werken vanzelf lonen”. Zo komt het op mij soms wel over. Terwijl veel mensen met een arbeidsbeperking heel graag willen werken, maar gehinderd worden door belemmerende wetten en regels.
Wat me ook opvalt is dat de VVD een “(veel) meer activerende sociale zekerheid” wil. Wat daarmee bedoeld wordt, blijft vaag. De WW en Participatiewet worden genoemd, maar wat dit betekent voor o.a. de Wajong, WIA en WAO wordt niet duidelijk. Betekent het dat geborgd wordt dat werken altijd leidt tof financiële vooruitgang? Betekent het dat mensen die werk zoeken sneller en beter geholpen worden door instanties? Of betekent “meer activerend” (weer) versoberen en strengere wetten om meer te kunnen korten op uitkeringen? Ik maak me zorgen, ook omdat in het programma een meer activerende sociale zekerheid gekoppeld wordt aan “keuzes maken om geld vrij te maken” voor andere zaken.
Uit onderzoeken (SCP, Regioplan) blijkt dat een strengere Participatiewet en Wajong met lagere uitkeringen niet leidt tot meer werkenden met een hoger inkomen. Wat daartoe wél leidt, is o.a.:
* Zekerheid dat je er altijd op vooruitgaat.
* Zekerheid dat er een vangnet is. Niet te snel een herbeoordeling; geef mensen ruim de tijd iets op te bouwen.
* Tijdig toegekend krijgen van passende voorzieningen en ondersteuning door UWV of gemeente.
* Wetten die uitgaan van vertrouwen in plaats van wantrouwen.
* Een positievere en realistische beeldvorming over mensen met een arbeidsbeperking.
* Naleving van het VN-verdrag voor de rechten van mensen met een handicap. Hierover stond niets in hun concept-programma, maar gelukkig staat het wel in hun definitieve programma. Het is wel jammer dat het genoemd staat bij een kopje over de zorg. Want het VN-verdrag Handicap gaat over het hele leven, over meedoen in de samenleving. Maar wel heel goed dat het VN-verdrag Handicap alsnog genoemd is.
Hopelijk kiest de VVD toch voor een meer activerende sociale zekerheid in de vorm van een helpende hand in plaats van een stok. En vanzelfsprekend blijf ik van harte bereid om in gesprek te (blijven) gaan.
