19 mei 2026
In 2015 is de Participatiewet ingevoerd: de nieuwe bijstandswet. Deze wet moest het mogelijk maken dat meer mensen met een arbeidsbeperking door werkgevers aangenomen worden. Inmiddels is al een aantal jaren duidelijk dat de Participatiewet niet ingericht is op mensen met een beperking, zoals o.a. het SCP in hun onderzoek liet zien. Deze wet is – zoals vaker – bedacht door mensen zonder beperking, gemaakt door mensen zonder beperking, gebaseerd op mensen zonder beperking, volgens de normen van mensen zonder beperking… Ik heb over deze Participatiewet ook regelmatig signalen ontvangen van mensen met een arbeidsbeperking: te streng, te weinig ondersteuning, werken loont niet en de wet is gebaseerd op wantrouwen. Daarom staat dit punt ook in ons 10-puntenplan voor de politiek: deze wet moet drastisch veranderen. Positief is dat de politiek dit nu ook eindelijk doorheeft en dat de (vorige en deze) kabinetten er iets aan willen doen. Onder andere met het wetsvoorstel ‘Participatiewet in balans’ dat vorig jaar aangenomen is door de Tweede Kamer. Hierin staan ruim 20 maatregelen om op korte termijn meer ruimte te bieden aan mensen in de bijstand (spoor 1). Ook komt er een herziening voor de langere termijn (spoor 2) en wordt gewerkt aan een cultuuromslag (“versterken vakkundigheid”, spoor 3).
Een groot knelpunt van deze bijstandswet is dat werken helaas lang niet altijd leidt tot financiële vooruitgang voor mensen met een arbeidsbeperking, omdat zij vaak ‘slechts’ in deeltijd kunnen werken. Met het loon dat ze met hun parttime werk verdienen, komen ze niet boven de bijstandsnorm uit. Dit geldt voor bijvoorbeeld mensen met een uurloon op minimumloonniveau die maximaal 22 uur per week kunnen werken. Ze krijgen dan een gedeeltelijke bijstandsuitkering, tot de bijstandsnorm. Daardoor blijven ze onder het regime van de Participatiewet vallen, met ook de plichten (en rechten) die daarbij horen. Het ministerie van SZW heeft in een document bij een Kamerbrief laten weten dat ze wil laten onderzoeken of er voor deze mensen een andere inkomensondersteuning kan komen. Bijvoorbeeld loonsuppletie, in plaats van de gedeeltelijke bijstandsuitkering. Daardoor zouden deze mensen niet meer onder de bijstandswet met al haar plichten vallen, wat een verlichting van hun situatie zou betekenen. Meer hierover is te lezen op pagina 34 en 35 van dit document.
Momenteel loopt het onderzoek. Er wordt onderzocht of zo’n loonsuppletie mogelijk is, maar ook of het uitvoerbaar is en wat de andere mogelijke aspecten zijn. Voor dit onderzoek heeft SZW een begeleidingscommissie geformeerd waar ook ik vanuit m’n rol als OmbudsSpits voor gevraagd ben. Zodra er meer informatie bekend is, zal ik daarover een update geven in onze nieuwsbrief.
Webinars
Graag breng ik een webinar van belangenbehartiger Ieder(in) onder de aandacht: zet de stap naar passend werk. Dit webinar wordt gegeven door deskundige Neeltje Huvenaars van de website Zetikdestap.nl . Dit webinar is interessant voor mensen met een beperking die nadenken over een volgende stap. Bijvoorbeeld de stap van dagbesteding naar Beschut Werk of de stap van een uitkering naar werk. Meer informatie over dit webinar en aanmelden kan hier.
Onbeperkt aan de Slag geeft zelf ook webinars over allerlei onderwerpen rondom werken met een arbeidsbeperking. Zoals ‘presenteer jezelf’, waarin je leert om jouw capaciteiten, vaardigheden en behoeften te presenteren. Handig voor gesprekken met werkgevers! Of het webinar over ‘mentale weerbaarheid’. Hierin gaat de trainer met de deelnemers dieper in op de mentale aspecten van het omgaan met een arbeidsbeperking en hoe je deze inzichten kunt gebruiken bij het vinden van een passende baan. Al onze aankomende webinars én onze Meet&Greets staan op onze website.
Nieuws rondom bezuinigingen op de WIA, WW, WAO, Ziektewet en WAZO
In vorige nieuwsbrieven heb ik al een aantal keren geschreven over de rampzalige plannen van dit kabinet voor mensen met een arbeidsbeperking. Nog even los van de plannen rondom de zorg – daar ligt mijn expertise niet – is het kabinet van plan om drastisch te bezuinigen op UWV-uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid en werkloosheid. In de Tweede Kamer is door een aantal leden van vooral de oppositie kritisch gereageerd op deze plannen. Van het wetenschappelijk bureau van NSC – de partij die opgericht is door Pieter Omtzigt, maar momenteel geen zetel in de Tweede Kamer heeft – is pasgeleden dit uitstekende artikel verschenen. Een citaat over het maximumdagloon: “In de doorrekening van de verkiezingsprogramma’s van D66 en CDA stond dat het maximum dagloon met 7,5% zou dalen. Bij de VVD daalde het niet. Nergens stond dat die korting ook zou gelden voor bestaande uitkeringen. Het werd dus een korting van 20% voor nieuwe en bestaande uitkeringen. Een astronomische bezuiniging zonder dat ook maar één Nederlander daar vóór heeft gestemd.” Blijft toch bijzonder, die politiek… En de vakbonden zijn nog stelliger dan de kritische politici: deze rampzalige plannen moeten van tafel, anders volgen er landelijke acties, zo zeggen zij. Overigens blijft het opvallend dat zowel Kamerleden, vakbonden en media bijna altijd alleen de WIA en de WW benoemen en soms de WAZO. Over de Ziektewet en vooral over de WAO hoor je helaas bijna niemand. Ik blijf dat wel doen in de stukken die ik schrijf en de gesprekken die ik voer – ook met politici. Ik blijf ook het nieuws en de actualiteiten in de gaten houden. Wanneer er weer een update te geven is, schrijf ik daarover weer in onze nieuwsbrief.
Heb jij signalen of ervaringen over wet- en regelgeving rondom werken met een arbeidsbeperking die je door wilt geven? Of dreig jij ook geraakt te worden door deze plannen van het kabinet? Mail me dan op ombudsspits@onbeperktaandeslag.nl . Dit kan ook anoniem. Hoe meer signalen ik hierover ontvang, hoe sterker mijn geluid als OmbudsSpits naar de politiek kan zijn.
Nico Blok, OmbudsSpits Werk & Participatie
Onderzoek naar mensen met een medische urenbeperking in de bijstand
Mei 2026
In 2015 is de Participatiewet ingevoerd: de nieuwe bijstandswet. Deze wet moest het mogelijk maken dat meer mensen met een arbeidsbeperking door werkgevers aangenomen worden. Inmiddels is al een aantal jaren duidelijk dat de Participatiewet niet ingericht is op mensen met een beperking, zoals o.a. het SCP in hun onderzoek liet zien. Deze wet is – zoals vaker – bedacht door mensen zonder beperking, gemaakt door mensen zonder beperking, gebaseerd op mensen zonder beperking, volgens de normen van mensen zonder beperking… Ik heb over deze Participatiewet ook regelmatig signalen ontvangen van mensen met een arbeidsbeperking: te streng, te weinig ondersteuning, werken loont niet en de wet is gebaseerd op wantrouwen. Daarom staat dit punt ook in ons 10-puntenplan voor de politiek: deze wet moet drastisch veranderen. Positief is dat de politiek dit nu ook eindelijk doorheeft en dat de (vorige en deze) kabinetten er iets aan willen doen. Onder andere met het wetsvoorstel ‘Participatiewet in balans’ dat vorig jaar aangenomen is door de Tweede Kamer. Hierin staan ruim 20 maatregelen om op korte termijn meer ruimte te bieden aan mensen in de bijstand (spoor 1). Ook komt er een herziening voor de langere termijn (spoor 2) en wordt gewerkt aan een cultuuromslag (“versterken vakkundigheid”, spoor 3).
Een groot knelpunt van deze bijstandswet is dat werken helaas lang niet altijd leidt tot financiële vooruitgang voor mensen met een arbeidsbeperking, omdat zij vaak ‘slechts’ in deeltijd kunnen werken. Met het loon dat ze met hun parttime werk verdienen, komen ze niet boven de bijstandsnorm uit. Dit geldt voor bijvoorbeeld mensen met een uurloon op minimumloonniveau die maximaal 22 uur per week kunnen werken. Ze krijgen dan een gedeeltelijke bijstandsuitkering, tot de bijstandsnorm. Daardoor blijven ze onder het regime van de Participatiewet vallen, met ook de plichten (en rechten) die daarbij horen. Het ministerie van SZW heeft in een document bij een Kamerbrief laten weten dat ze wil laten onderzoeken of er voor deze mensen een andere inkomensondersteuning kan komen. Bijvoorbeeld loonsuppletie, in plaats van de gedeeltelijke bijstandsuitkering. Daardoor zouden deze mensen niet meer onder de bijstandswet met al haar plichten vallen, wat een verlichting van hun situatie zou betekenen. Meer hierover is te lezen op pagina 34 en 35 van dit document.
Momenteel loopt het onderzoek. Er wordt onderzocht of zo’n loonsuppletie mogelijk is, maar ook of het uitvoerbaar is en wat de andere mogelijke aspecten zijn. Voor dit onderzoek heeft SZW een begeleidingscommissie geformeerd waar ook ik vanuit m’n rol als OmbudsSpits voor gevraagd ben. Zodra er meer informatie bekend is, zal ik daarover een update geven in onze nieuwsbrief.
Webinars
Graag breng ik een webinar van belangenbehartiger Ieder(in) onder de aandacht: zet de stap naar passend werk. Dit webinar wordt gegeven door deskundige Neeltje Huvenaars van de website Zetikdestap.nl . Dit webinar is interessant voor mensen met een beperking die nadenken over een volgende stap. Bijvoorbeeld de stap van dagbesteding naar Beschut Werk of de stap van een uitkering naar werk. Meer informatie over dit webinar en aanmelden kan hier.
Onbeperkt aan de Slag geeft zelf ook webinars over allerlei onderwerpen rondom werken met een arbeidsbeperking. Zoals ‘presenteer jezelf’, waarin je leert om jouw capaciteiten, vaardigheden en behoeften te presenteren. Handig voor gesprekken met werkgevers! Of het webinar over ‘mentale weerbaarheid’. Hierin gaat de trainer met de deelnemers dieper in op de mentale aspecten van het omgaan met een arbeidsbeperking en hoe je deze inzichten kunt gebruiken bij het vinden van een passende baan. Al onze aankomende webinars én onze Meet&Greets staan op onze website.
Nieuws rondom bezuinigingen op de WIA, WW, WAO, Ziektewet en WAZO
In vorige nieuwsbrieven heb ik al een aantal keren geschreven over de rampzalige plannen van dit kabinet voor mensen met een arbeidsbeperking. Nog even los van de plannen rondom de zorg – daar ligt mijn expertise niet – is het kabinet van plan om drastisch te bezuinigen op UWV-uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid en werkloosheid. In de Tweede Kamer is door een aantal leden van vooral de oppositie kritisch gereageerd op deze plannen. Van het wetenschappelijk bureau van NSC – de partij die opgericht is door Pieter Omtzigt, maar momenteel geen zetel in de Tweede Kamer heeft – is pasgeleden dit uitstekende artikel verschenen. Een citaat over het maximumdagloon: “In de doorrekening van de verkiezingsprogramma’s van D66 en CDA stond dat het maximum dagloon met 7,5% zou dalen. Bij de VVD daalde het niet. Nergens stond dat die korting ook zou gelden voor bestaande uitkeringen. Het werd dus een korting van 20% voor nieuwe en bestaande uitkeringen. Een astronomische bezuiniging zonder dat ook maar één Nederlander daar vóór heeft gestemd.” Blijft toch bijzonder, die politiek… En de vakbonden zijn nog stelliger dan de kritische politici: deze rampzalige plannen moeten van tafel, anders volgen er landelijke acties, zo zeggen zij. Overigens blijft het opvallend dat zowel Kamerleden, vakbonden en media bijna altijd alleen de WIA en de WW benoemen en soms de WAZO. Over de Ziektewet en vooral over de WAO hoor je helaas bijna niemand. Ik blijf dat wel doen in de stukken die ik schrijf en de gesprekken die ik voer – ook met politici. Ik blijf ook het nieuws en de actualiteiten in de gaten houden. Wanneer er weer een update te geven is, schrijf ik daarover weer in onze nieuwsbrief.
Heb jij signalen of ervaringen over wet- en regelgeving rondom werken met een arbeidsbeperking die je door wilt geven? Of dreig jij ook geraakt te worden door deze plannen van het kabinet? Mail me dan op ombudsspits@onbeperktaandeslag.nl . Dit kan ook anoniem. Hoe meer signalen ik hierover ontvang, hoe sterker mijn geluid als OmbudsSpits naar de politiek kan zijn.
Nico Blok, OmbudsSpits Werk & Participatie