In m’n werk als OmbudsSpits Werk & Participatie ontvang ik vragen en signalen over wet- en regelgeving rondom werken met een arbeidsbeperking. Van mensen met een arbeidsbeperking, maar ook van werkgevers. Werkgevers die partner zijn bij Onbeperkt aan de Slag kunnen hun vragen aan me stellen, die ik beantwoord of doorzet naar het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en/of het hoofdkantoor van UWV. Bij zowel SZW als UWV heb ik een aantal goede en fijne contacten. Afgelopen jaar was een jaar waarin ik relatief veel vragen van werkgevers ontvangen heb. En daarom bij deze een bericht over de drie meest gestelde vragen van afgelopen jaar, voorzien van mijn antwoorden.
1) “Wat is die Banenafspraak eigenlijk?”
Er zijn al (medewerkers van) werkgevers die zich elke dag weer volop inzetten voor diversiteit en inclusie. Bijvoorbeeld omdat ze werkzaam zijn op dit onderwerp – de Banenafspraak en het quotum. Maar voor andere werkgevers is dit nog een heel nieuw onderwerp. Denk aan kleine werkgevers (de meeste werkgevers zijn heel klein en hebben minder dan tien medewerkers in dienst), die geen aparte HR-afdeling of afdeling Diversiteit & Inclusie hebben. Maar er zijn ook minder kleine werkgevers die nog niet van dit onderwerp gehoord hebben. Op onze Meet&Greets ben ik ook geregeld aanwezig. Bij de start van de Meet&Greet zegt m’n collega Mark dan dat ik er ook ben en dat men met vragen over bijvoorbeeld het doelgroepregister bij mij terecht kan. En afgelopen jaar kwamen diverse (kleinere) werkgevers met deze vraag aan m’n tafeltje op de Meet&Greet.
Antwoord: de Banenafspraak is een afspraak om 125.000 extra banen te realiseren voor mensen met een arbeidsbeperking. Deze afspraak is gemaakt door het toenmalige kabinet, de vakbonden en de werkgeversorganisaties en is in 2015 ingegaan. Elk jaar moeten de private sector en de overheidssector beide een aantal banen gerealiseerd hebben. Als een sector dat niet haalt, kan er een quotum ingevoerd worden: een verplicht percentage dat elke individuele werkgever met 25 of meer werknemers moet halen. Op dit moment is de situatie dat voor de private sector nog de Banenafspraak geldt. Voor de sector overheid geldt momenteel al het quotum. Alle mensen met een arbeidsbeperking die meetellen, staan in het zogeheten doelgroepregister. Helaas staan niet alle mensen met een arbeidsbeperking hierin; vanuit Onbeperkt aan de Slag roepen we – en gelukkig ook heel veel andere organisaties – al jarenlang op aan de politiek om dit te veranderen. De Banenafspraak en het quotum gaan in de nabije toekomst wel veranderen: in dit blog is daar meer over te lezen.
2) “Welke voorzieningen en subsidies zijn er voor ons als werkgever als we een werknemer met een arbeidsbeperking in dienst nemen?”
Antwoord: dat is niet zo makkelijk te zeggen omdat e.e.a. afhangt van onder andere of de werknemer in het doelgroepregister staat en of de werknemer een uitkering heeft en zo ja welke. Om eerst een misvatting de wereld uit te helpen: ook voor werknemers die niet in het doelgroepregister staan en ook voor werknemers zonder uitkering kunnen bepaalde voorzieningen gelden, zoals een jobcoach of een aanpassing aan de werkplek. Om dit bericht behapbaar te houden, ga ik niet alle voorzieningen en subsidies beschrijven, alleen deze drie:
- De no-riskpolis: een compensatie voor de werkgever als een werknemer met een arbeidsbeperking door ziekte uitvalt.
Als een werknemer door ziekte uitvalt, dan moeten jullie als werkgever het loon doorbetalen. Maar voor veel werknemers met een arbeidsbeperking geldt de no-riskpolis. Je moet dan als werkgever wel het loon doorbetalen – dat is immers een werknemersrecht – maar je wordt hiervoor gecompenseerd met een Ziektewet-uitkering van UWV (tot een maximumbedrag). Dat betekent overigens niet dat je werknemer dan in de Ziektewet zit: zijn arbeidscontract loopt immers gewoon door. Bij de no-riskpolis geldt ook nog eens dat de werkgever geen hogere premies voor de Ziektewet en WIA betalen voor deze werknemer. Twee grote voordelen dus! Belangrijk is wel dat je de zieke werknemer tijdig meldt bij UWV en ook de betermelding als de werknemer weer volledig hersteld is. De no-riskpolis geldt voor mensen in het doelgroepregister, maar ook voor bijvoorbeeld mensen in de WIA en kan zelfs gelden voor mensen die helemaal geen uitkering hebben. Alle mensen die onder de no-riskpolis vallen, staan hier.
- Het Loonkostenvoordeel LKV: simpel gezegd is dit eigenlijk een ‘gewone’ subsidie voor de werkgever. Een geldbedrag. Er zijn verschillende LKV’s: een voor de werknemers in het doelgroepregister en twee verschillende voor “arbeidsbeperkte werknemers” (en nog een voor oudere werknemers, maar die gaat vervallen). Op deze UWV-pagina is gedetailleerde informatie hierover te vinden.
- Loonkostensubsidie: dit is een specifiekere subsidie, namelijk alleen voor mensen die vanwege hun beperking niet het minimumloon per uur kunnen verdienen. En deze regeling is vooral bedoeld voor mensen die onder de Participatiewet vallen: de nieuwe bijstandswet sinds 2015. Sec gezien kunnen dus ook niet-uitkeringsgerechtigden met een arbeidsbeperking hieronder vallen: gemeenten zijn ook verantwoordelijk voor de arbeidsondersteuning van deze mensen. Loonkostensubsidie wordt niet uitgevoerd door UWV, maar door de gemeente. Meer informatie daarover staat hier.
Een werknemer hoeft overigens niet te vertellen of hij een uitkering ontvangt. De werknemer kan en mag dit wel doen als hij dat zelf wil, maar kan daartoe niet verplicht worden door de werkgever. En als de werknemer dit vertelt, mag dit niet door de werkgever geregistreerd worden, tenzij de werknemer hiervoor uitdrukkelijke toestemming heeft gegeven. Dit omdat deze informatie privacygevoelig is. Een werkgever mag alleen vragen stellen die relevant zijn voor de baan / vacature. Wat de werkgever wél mag vragen aan de werknemer is het volgende: als de werknemer twee maanden of langer in dienst is, mag de werkgever vragen of de werknemer onder de no-riskpolis valt. De werknemer moet deze vraag eerlijk beantwoorden. De werkgever mag verder niet vragen wat de reden is dat de werknemer onder de no-riskpolis valt (Wajong, WIA, et cetera).
3) “Hoe bereken ik hoeveel mensen met een arbeidsbeperking we moeten aannemen om ons quotum te halen?”
Antwoord: eigenlijk was de vraag die meerdere werkgevers aan me stelde “Hoeveel procent is het quotum?” Maar deze nog concretere vraag over de berekening is denk ik nuttig voor alle werkgevers die met het quotum te maken hebben. Ik heb hierover contact opgenomen met het ministerie van SZW. Zij hebben me het volgende laten weten. Het gaat erom dat van het totaal verloonde uren een percentage wordt ingevuld door mensen in het doelgroepregister. In 2024 was dit 2,76%, in 2025 was dit 2,68% en in 2026 is dit 2,58%. Of dit nu door 5, 50 of 200 werknemers gebeurt, is niet relevant, zolang het totaal aantal betaalde uren dat zij werken gezamenlijk opgeteld die 2,58% (in 2026) van het totaal aantal betaalde uren van de gehele organisatie is. Het gaat dan ook niet zozeer dat er een totaal aantal fte gerealiseerd moet worden, maar een totaal aantal betaalde uren. Het quotum moet berekend worden over alle werknemers waar je als werkgever loon voor betaalt. Er is ook een quotumcalculator, waarmee je het kunt berekenen. Tot slot wil ik voor de zekerheid nogmaals benadrukken dat deze vraag op dit moment alleen voor overheidswerkgevers met 25 of meer werknemers geldt. Voor hen geldt immers het quotum. Voor de private werkgevers geldt nog altijd de Banenafspraak.
Wil je als partner meer hierover weten? Of heb je een andere vraag over wet- en regelgeving? Neem dan gerust contact met me op via ombudsspits@onbeperktaandeslag.nl.
Nico Blok , OmbudsSpits bij Onbeperkt aan de Slag