Is het je ook opgevallen de lente is weer begonnen. De lammetjes verschijnen in de wei, bomen lopen uit en bloemen komen tot bloei. Alles wat dood leek, blijkt ineens weer tot leven te komen en weer frisse kleuren in ons leven te brengen. De lente herinnert mij en waarschijnlijk jou ook elk jaar aan iets eenvoudigs: groei begint met warmte en ruimte.
Maar als ik, zittend in het heerlijke voorjaarszonnetje, naar de arbeidsmarkt kijk, stel ik mezelf met de lente ingedachte de vraag: geven wij in Nederland wel die ruimte om tot groei te komen aan het vele talent met een extra arbeidsuitdaging?
De praktijk: goede intenties, vastgeroeste keuzes
Ik heb het al vaker gezegd en geschreven maar het is dan ook een hardnekkig fenomeen. Afgelopen maand zat ik bij een overleg bij een werkgever waarin met een team werd besproken dat het bedrijf, om diverse redenen, meer en actiever wilde gaan inzetten op het brede speelveld van DE&I. De intenties van het team waren duidelijk, echter wat mij al snel opviel wat dat nagenoeg iedereen in zijn bijdrage kwam met “maar de kandidaat moet wel passen in het profiel”, “de kandidaat moet wel jaren ervaring hebben voor deze rol” of een variante van woorden met eenzelfde strekking. Misschien denk je nu wel, maar dat is toch logisch. Dan denk ik dat je misschien wel gevangen zit in je vastgeroeste keuzes, helaas.
Tegen het eind van het overleg heb ik de aanwezige de volgende vraag gesteld. Wat zou er gebeuren als je iemand aanneemt met minder ervaring, maar die juist daardoor frisse en andere inzichten inbrengt in het team en de organisatie?
De aanwezige vonden dit een spannende gedachte maar vielen al snel weer in het oude patroon van het juiste CV, ideaal profiel, ervaring en een lijst met eisen. Ondanks alle aanwezige goede intenties bleven de oude gewoontes hardnekkig. Dat is op korte termijn niet erg want veranderingen hebben nu eenmaal tijd nodig. Maar intussen moeten we deze, misschien te vergelijken met de winterperiode, wel blijven voeden met de juiste uitdagingen zodat zodra de lente komt de arbeidsparticipatie tot bloei kan komen.
Ook al lijkt het dat er in zo’n winterperiode weinig veranderd, toch gebeurt er in de winterperiode van alles. De arbeidsmarkt verandert, het werk wordt complexer, de werkdruk neemt toe door een te kort op de arbeidsmarkt. Consumenten vragen op nieuwe perspectieven, bedrijven moeten zich aanpassen aan de veranderende maatschappij… en toch blijven we selecteren alsof iedereen in hetzelfde profiel moet passen. We blijven hardnekkig vasthouden aan onze oude vertrouwde denkwijzen.
Het kantelpunt: de lente als metafoor voor werk
Als we echt naar buiten kijken en de lente zien, dan zien we iets dat wij in organisaties soms vergeten. Een ecosysteem met alleen maar één soort plant redt het niet! Juist de diversiteit zorgt voor veerkracht, groei en balans. Zo werkt het ook in organisaties, variatie is geen probleem maar juist de kracht, maar laten we eerlijk zijn tegen elkaar, variatie kan ook aanvoelen als een risico.
Is dat gevoel van risico terecht. Uit onderzoeken blijkt dat teams met brede diversiteit aan mensen, betere beslissingen nemen, innovatiever zijn doordat ze juist anders en vanuit een frisse blik naar problemen, uitdagingen en producten kijken.
Maar omdat resultaat te bereiken, moeten we wel durven loslaten dat iedereen standaard in het profiel moet passen, dat iedereen hetzelfde moet zijn. Misschien moeten je werk niet zien als één vast functieprofiel, maar als een puzzel die opnieuw gelegd kan worden.
Als je jezelf en je team durft uit te dagen om te kijken wat gebeurt er als we taken anders verdelen en wat gebeurt er als we kijken naar wat iemand wél kan, in plaats van wat ontbreekt?
Dan vervaagt het gevoel van “het is een risico” en ontstaat er ruimte, ruimte om net als lente bloei te beginnen met arbeidsparticipatie.
De verborgen talenten: dichterbij dan je denkt
Er is een grote groep mensen die wil werken. Mensen met een extra arbeidsuitdaging, neurodiversiteit of een niet-standaard school- en loopbaan. Vaak zien we ze niet, niet omdat ze er niet zijn, maar omdat we ze niet (h)erkennen binnen ons huidige selectiesysteem of manier van denken. Als je het aan mij vraagt is dat zonde. Want juist deze groep brengt vaak iets extra’s mee waarvan je als werkgever en collega heel blij wordt. Want vergeet niet dat zij loyaliteit, motivatie, doorzettingsvermogen en een ander perspectief op werk met zich meebrengen.
En dat zijn nu juist eigenschappen die binnen organisaties noodzakelijk zijn en de basis zijn voor groei. De ondernemer Richard Bransom zei ooit: “Train people well enough so they can leave, treat them well enough so they don’t want to.” Deze uitspraak raakt de kern van arbeidsparticipatie. Het gaat niet om het invullen van een plek, maar om het bouwen van een omgeving waarin mensen tot hun recht komen zodat zij het bedrijf tot bloei kunnen brengen en waar je als bedrijf je investering in personeel maximaal kunt benutten.
De vraag die de lente ons beantwoord
De lente vraagt zich niet af of alles perfect is, de lente begint gewoon. En dat geldt ook voor inclusie. Wacht niet op het perfecte plan, het vastgesteld beleid of dat alle risico’s in beeld zijn. Maar begin met het veranderen van je dagelijkse keuze op de werkvloer. Stel je zelf de vraag: welk talent zien we nu nog niet binnen onze organisatie? Welke functie kunnen we anders organiseren? Welke kansen laten we vandaag liggen?
Ik spreek veel werkgevers die willen, die zoeken en die het serieus nemen. Maar ook werkgevers die vastlopen omdat het misschien toch wat complexer is dan gedacht of omdat ze een moeilijk pad volgen. Maar je hoeft het niet alleen te doen. Sterker nog, het is zonde als je blijft zoeken en worstelen terwijl die kennis er al is.
Daarom een oprechte shout-out naar organisaties die het anders willen, maar nog zoeken naar het hoe. Maak gebruik van de ervaring en expertise van Onbeperkt aan de Slag. Expertise op het gebied van hoe je functies anders inricht, over flexibiliteit in je recruitmentproces, hoe je in contact komt met talenten én hoe je inclusie écht werkbaar maakt in jouw organisatie. Want inclusie is geen project dat je “even doet”, het is een andere manier van kijken, organiseren, kiezen en leren.
En net als de lente begint die verandering niet met perfectie, maar met één bewuste stap.
Begin klein, begin bewust, maar begin vandaag.
Michèle de Vries, Social Impact Spits Onbeperkt aan de Slag (SROI en PSO-adviseur)