Bovenstaande zin wordt meestal zacht en voorzichtig uitgesproken. Met de beste intenties. En bijna altijd gevolgd door een stilte waarin iedereen eigenlijk al weet: dit wordt ’m niet.
Wat mij raakt, is dat het zelden gaat over motivatie, doorzettingsvermogen of inzet van de kandidaat. Het gaat over het ‘plaatje’ dat in onze hoofden is ontstaan. Over referentiekaders die we in de loop der jaren hebben opgebouwd en die ongemerkt zorgen voor tunnelvisie. Daardoor vergeten we te reflecteren op de vraag wat iemand nodig heeft om mee te kunnen doen.
In mijn werk als Social Impact Consultant zit ik regelmatig aan tafel bij werkgevers, leidinggevenden en recruiters. Organisaties die oprecht werk willen maken van arbeidsparticipatie. Die zeggen: “We staan open voor iedereen.” En dat geloof ik ook. Tegelijkertijd zie ik hoe hardnekkig functie-eisen, urennormen en het idee van de ‘geschikte kandidaat’ kunnen zijn.
Vaak gebeurt dat onbewust. In één oogopslag labelen we iemand op houding, opleiding, beperking, loopbaanpad, ambitie of gaten in het cv. Die labels versmallen ons beeld. Ze vertellen niets over het verhaal achter de mens. Hooguit zijn het fragmenten — mits we bereid zijn het gesprek aan te gaan en onze automatische aannames te toetsen.
Laatst was ik op het Conscienceplein in Antwerpen. Voor de Erfgoedbibliotheek staat het ingetogen standbeeld van Hendrik Conscience, traditioneel gebeeldhouwd uit één massief blok natuursteen. Dat moment raakte me, en niet alleen vanwege Conscience zelf, bekend van zijn werk De Leeuw van Vlaanderen, dat bijdroeg aan het Vlaamse bewustzijn en eigenwaarde.
Wat mij vooral bijbleef, was de maker van het beeld: de Belgische beeldhouwer Frans Joris. Waar velen slechts een groot blok ruwe natuursteen zouden zien, zag hij al de vorm van zijn tijdgenoot. Niet door te kijken naar wat de steen nog niet was, maar door de potentie te zien die erin besloten lag.
En precies daar zit voor mij de parallel met arbeidsparticipatie.
Wat Hendrik Conscience deed voor taal en cultuur — ruimte maken voor wie buiten de norm viel — moeten we vandaag doen op de arbeidsmarkt. En wat Frans Joris deed met natuursteen, doen wij als werkgevers met werk en mensen: de keuze maken om voorbij het label te kijken.
In de praktijk zie ik dat functies in de loop der jaren zijn dichtgeslibd. Taken zijn toegevoegd, eisen zijn blijven staan. Maar zelden wordt de vraag gesteld: hebben we dit eigenlijk nog nodig? Past dit nog wel in één functie? Ondertussen blijven we zoeken naar mensen die perfect passen binnen onze vertrouwde kaders.
Als Social Impact Consultant adviseer ik werkgevers daarom vooral het gesprek te verleggen. Weg van het profiel, meer richting de mens. Wat kan iemand bijdragen? Wat is er nodig om succesvol te zijn? En ja, dat past misschien niet in het bedachte functieprofiel — maar vaak wél in het team.
Wat mij telkens weer opvalt, is wat inclusie doet met een organisatie. Teams worden rustiger. Medewerkers voelen zich meer betrokken. Collega’s nemen meer verantwoordelijkheid. En juist die combinatie draagt bij aan duurzame resultaten, ook bedrijfsmatig.
Daarom geloof ik steeds sterker: arbeidsparticipatie is geen los project. Het is een structureel andere manier van kijken naar werk, naar mensen en naar organisatie-inrichting. De mensen uit de brede doelgroep die de kans krijgen, laten zien hoe waardevol ze zijn. Misschien niet spectaculair, maar wel duurzaam.
Wilt u onderzoeken wat er mogelijk wordt als u voorbij het profiel kijkt? Neem dan contact op met Onbeperkt aan de Slag. Niet voor een theoretisch gesprek, maar om samen te verkennen wat arbeidsparticipatie concreet kan betekenen voor uw organisatie.
Michèle de Vries
Social Impact Consultant bij Onbeperkt aan de Slag
Samen maken we arbeidsparticipatie gewoon goed