Oproep van de OmbudsSpits: wat zijn jouw ervaringen met het doelgroepregister Banenafspraak & quotum?
In 2015 is de Banenafspraak ingevoerd: een afspraak tussen het kabinet, de vakbonden en de werkgeversorganisaties om 125.000 extra banen te realiseren voor mensen met een arbeidsbeperking. Dit zou in 2026 gehaald moeten worden. Per jaar wordt dit gemonitord door UWV. Inmiddels zijn er ongeveer 91.000 extra banen gehaald. Voor de overheidswerkgevers geldt inmiddels al een quotum, omdat zij hun aantal voor de Banenafspraak geen enkel jaar gehaald hebben. Het streefdoel van 125.000 zal dus niet gehaald worden. Maar ook na 2026 zal er op een of andere manier een Banenafspraak blijven. Momenteel wordt er op onder andere het ministerie van SZW nagedacht over de vorm en inhoud van deze toekomstige Banenafspraak.
Negatieve ervaringen gemeld
Alle mensen met een arbeidsbeperking die meetellen met de Banenafspraak en het quotum staan in het doelgroepregister. Velen hebben dankzij dit doelgroepregister een fijne, passende baan gevonden bij een werkgever.
Maar er zijn ook andere ervaringen met het doelgroepregister. Zo zijn er de afgelopen jaren een aantal signalen binnengekomen bij de OmbudsSpits dat het doelgroepregister leidt tot een lager loon dan collega’s die hetzelfde werk doen. Of men wordt tegengehouden in ontwikkeling doordat ze in een aparte cao-schaal zitten door dat doelgroepregister.
Onlangs heb ik als OmbudsSpits weer een paar signalen ontvangen over de nadelen van het doelgroepregister, ditmaal over de inhoud van het werk. Zo wordt aangegeven dat de functies waarop ze zijn aangenomen, tijdelijke banen zijn en van ondersteunende aard. En geen duurzame, passend gemaakte reguliere banen. Om het beeldend te maken: een persoon noemde het “uitzichtloze spek-en-bonenbaantjes buiten het primaire proces”. Doorstroming naar reguliere functies is bijna niet mogelijk of wordt zelfs afgehouden. Wat hier zou kunnen meespelen, is dat werkgevers nog vaak denken dat iemand in het doelgroepregister alleen in een ‘doelgroepbaan’ mag werken om mee te tellen met de Banenafspraak/quotum. Maar dat is niet zo: als iemand in het doelgroepregister een ‘gewone’ reguliere baan heeft, telt hij/zij/x ook mee. Het gaat om de persoon en dat degene een baan heeft. Of het een ‘standaardbaan’ is of een (gecreëerde) ‘doelgroepbaan’ maakt niet uit voor het meetellen.
Ook het kunnen krijgen van benodigde werkplekaanpassingen gaat zeer moeizaam vanuit de werkgever. En ondanks de ‘doelgroepbaan’ wordt wel ‘gewoon’ flexibiliteit en eenzelfde werktempo als collega’s zonder arbeidsbeperking verwacht. Anders gezegd: de werkgever vindt het te veel ‘gedoe’ om rekening te houden met de beperking van de werknemer. De werkgever weet dat de werknemer een beperking heeft, want het gaat om iemand in het doelgroepregister, maar is onvoldoende bereid om maatwerk te bieden om het werk passend te maken.
Hierdoor hebben deze mensen diverse negatieve gevoelens overgehouden aan hun banen vanuit de Banenafspraak/quotum. Dit heeft geleid tot stress en angst bij de persoon zelf en bij onbegrip en zelfs pijnlijke opmerkingen vanuit de werkgever en/of collega’s. Enkelen geven aan niet meer (betaald) te kunnen of willen werken. En weer anderen geven aan alleen nog te willen werken als het werk niet vanuit de Banenafspraak/quotum is.
Oproep: deel jouw ervaringen
De Banenafspraak is ingevoerd vanuit goede bedoelingen: meer mensen met een beperking zouden ‘gewoon’ bij reguliere werkgevers moeten kunnen werken, in plaats van werken bij een sociale werkvoorziening. Dat was de gedachte van de Banenafspraak en ook van de Participatiewet (dat zijn twee verschillende dingen). En voor veel mensen is dat ook gelukt. Maar bovenstaande signalen laten zien dat er ook een andere kant is: dat het doelgroepregister ook tot forse negatieve ervaringen kan leiden, met allerlei gevolgen van dien.
Vanuit mijn werk als OmbudsSpits breng ik signalen onder de aandacht. In onze nieuwsbrief, op LinkedIn, maar ook in gesprekken met het ministerie van SZW en UWV. En waar mogelijk ook met politici. Daarom doe ik bij deze m’n oproep: herken jij bovenstaande signalen vanuit je eigen situatie? Is jou ook zoiets overkomen? Geef jouw ervaringen dan vooral door. Dat kan ook anoniem, en er wordt altijd vertrouwelijk met je informatie omgegaan. Je kan me bereiken op mijn mailadres ombudsspits@onbeperktaandeslag.nl . Als je het fijner vindt, kunnen we ook een afspraak maken om te videobellen of te bellen. Je signalen dragen bij om deze problemen breder onder de aandacht te brengen. En hopelijk dat hierdoor verbeteringen gerealiseerd kunnen worden, te beginnen bij bewustwording. Heb je juist positieve ervaringen met het doelgroepregister? Ook dan ontvang ik heel graag jouw ervaringen!
Alvast hartelijk dank.
Nico Blok, OmbudsSpits