De afgelopen jaren is er een positieve ontwikkeling op gang gebracht: steeds meer werkgevers hebben oog voor werknemers met een arbeidsbeperking. Dit is mede door de Banenafspraak gekomen, die in 2015 ingevoerd is. We zijn er nog lang niet: er is nog altijd een grote groep werkgevers die nog niets doet voor mensen met een arbeidsbeperking. En het percentage mensen met een arbeidsbeperking dat werk heeft, is nog altijd fors lager dan het percentage van mensen zonder arbeidsbeperking. Maar er zijn gelukkig ook positieve dingen te noemen, zoals de werkgevers die wél werknemers met een arbeidsbeperking in dienst hebben (ook buiten de Banenafspraak om). Lees er meer over hieronder.
Onjuiste vooroordelen ontkracht door onderzoeken, meerwaarde aangetoond
Lange tijd was vooral ‘het sociale aspect’ een belangrijke reden om werknemers met een arbeidsbeperking aan te nemen. “Iedereen verdient een baan”. En dat is nog altijd mooi. Maar wat vaak onderbelicht blijft, is dat een werknemer met een arbeidsbeperking in de eerste plaats ‘gewoon’ een werknemer is met capaciteiten, vaardigheden, talenten en ambities. Een van de redenen dat werknemers met een arbeidsbeperking nog te weinig gezien worden als productieve werknemers zijn bepaalde vooroordelen die er nog altijd zijn. Sterker nog: soms worden deze vooroordelen versterkt door bijvoorbeeld Kamerbrieven van ministers of staatssecretarissen, in politieke voorstellen van Kamerleden en in publicaties door media. Het gaat nog te vaak alleen maar over loonkostensubsidie, “niet het minimumloon per uur kunnen verdienen”, begeleiding, subsidies en andere onderwerpen die de (veronderstelde) ‘schadelast’ benadrukken. Daarmee blijven vooroordelen in stand. Bijvoorbeeld dat werknemers met een beperking vaker ziek zijn of veel begeleiding nodig hebben. Deze kloppen niet. Sterker nog: werknemers met een arbeidsbeperking zijn een meerwaarde voor werkgevers!
Van alle werknemers met een arbeidsbeperking is maar liefst 70% minder vaak ziek dan het landelijk gemiddelde, blijkt uit onderzoek van het CBS. Anders gezegd: de meeste werknemers met een arbeidsbeperking zijn minder vaak ziek dan die zogenaamde ‘gewone’, ‘gezonde’ werknemers. Dat is juist een groot pluspunt voor werkgevers!
Een groot deel van de werknemers met een arbeidsbeperking is niet minder productief dan werknemers zonder arbeidsbeperking of is ‘zelfs’ productiever. Dit geldt ook voor mensen in het doelgroepregister: een veelgenoemde misvatting is dat daarin alleen mensen staan die niet zelfstandig het minimumloon kunnen verdienen. Dat is niet zo: in het doelgroepregister staan ook mensen die wel zelfstandig het minimumloon of meer kunnen verdienen. Wat meestal wel anders is, is dat werknemers met een beperking vaker maximaal parttime kunnen werken. Maar dat zegt niets over de productiviteit per uur. Integendeel, uit onderzoek van de SER blijkt dat de arbeidsproductiviteit juist stijgt! Daarbij heeft een groot deel van de werknemers met een beperking ook geen begeleiding nodig, mits goed ingewerkt natuurlijk, maar dat geldt ook voor werknemers zonder beperking.
Veel werkgevers geven aan dat ze geen geschikte banen hebben voor mensen met een beperking. Of dat “het werk in het groen en de catering allemaal al geoutsourcet is”. Allereerst, dat is heel waardevol werk, maar echt niet het enige werk dat werknemers met een beperking kunnen doen. Daarbij: voor mensen met een ernstige fysieke beperking is juist dat werk vaak niet geschikt. Veel werknemers met een beperking kunnen heel goed uitdagende of ‘moeilijke’ banen uitoefenen. Als er rekening gehouden wordt met wat iemand nodig heeft om te kunnen werken, dan is er regulier werk op allerlei opleidingsniveaus – dus ook MBO, HBO en WO – mogelijk.
Werknemers met een arbeidsbeperking = meer winst en betere prestaties
Gelukkig zijn er steeds meer onderzoeken waaruit blijkt dat werknemers met een beperking juist een meerwaarde zijn voor werkgevers, vanwege sociale én financiële redenen. Zoals al gezegd zijn de meeste werknemers met een beperking minder vaak ziek dan ‘gewone’ werknemers en is er vaak juist een positief effect op de arbeidsproductiviteit. Ook zeggen werkgevers, die werknemers met een beperking hebben, regelmatig dat het ziekteverzuim op de hele afdeling of zelfs van de hele organisatie daalt. Maar minstens even interessant is dat werkgevers met werknemers met een handicap juist beter presteren dan werkgevers zonder werknemers met een handicap: onder andere een hogere omzet, een hoger netto-inkomen en een hogere winst, zo blijkt uit onderzoek van Accenture. Daarnaast blijkt uit het eerdergenoemde SER-onderzoek dat er positieve effecten zijn op de marktpositie, het concurrentievoordeel, creativiteit en innovatie, het marktaandeel en het imago van de organisatie. En ook onderzoek van de Rabobank laat zien dat inclusieve bedrijven beter presteren en onder andere minder last hebben van arbeidsmarktkrapte.
Kortom: er wordt nog vaak gezegd in de publieke opinie dat “we als samenleving mensen met een beperking een kans moeten geven”. Maar ik zou zeggen: beste werkgevers, geef vooral jullie zelf een kans. Een prachtige kans zelfs!
Onze uitnodiging
Op Onbeperkt aan de Slag Meet&Greets kun je als werkgever vrijblijvend in gesprek gaan met werkzoekenden met een arbeidsbeperking. Een aantal werkgevers richt zich alleen op mensen in het doelgroepregister, omdat ze het quotum dat voor hun organisatie geldt moeten halen. Ze geven aan daarom alleen met deze mensen in gesprek te willen. Het is heel begrijpelijk dat een quotum gehaald moet worden, maar het één sluit het ander niet uit. Wellicht zijn er mensen met een beperking die niet in het doelgroepregister staan, die heel goed een ‘standaardbaan’ kunnen uitvoeren. Zoals ook uit bovenstaande onderzoeken blijkt, zijn werknemers met een beperking juist een meerwaarde. Als je toch al op onze Meet&Greet aanwezig bent, waarom dan niet ook het gesprek aangaan met kandidaten met een beperking die niet in het doelgroepregister staan? Wie weet wat voor interessante kandidaten je dan kunt treffen! En mogelijk een kandidaat die – met slechts een urenaanpassing – heel goed past bij een baan waarvoor op dit moment een ‘standaardvacature’ voor openstaat. Mijns inziens is het een win-win: als werkgever ontmoet je dan meer interessante werkzoekenden en het is ook goed voor het imago van de organisatie.
Tot slot: vanuit Onbeperkt aan de Slag blijven wij ons sterk maken voor een doelgroepregister voor alle mensen met een arbeidsbeperking. Een echt inclusieve Banenafspraak, die aansluit bij het VN-verdrag voor de rechten van mensen met een handicap. We blijven dit onder de aandacht brengen. Daarnaast blijven we ons inzetten om de arbeidsmarkt inclusief te maken voor alle mensen met een arbeidsbeperking.
Heb je vragen of wil je jouw ervaringen rondom wet- en regelgeving (m.b.t. werken met een arbeidsbeperking) delen? Stuur dan een mail naar OmbudsSpits Nico Blok via ombudsspits@onbeperktaandeslag.nl . Als je dat fijner vindt, kan dit ook anoniem.