Nieuws van de OmbudsSpits
De toekomstige Banenafspraak
Het nieuwe jaar is aangebroken. Inmiddels is 1 januari 2026 een gepasseerd station. Dit betekent dat de Banenafspraak formeel gezien geëindigd is. De afspraak van het kabinet in 2015 met werkgeversorganisaties en vakbonden om 125.000 extra banen te realiseren is niet gehaald. Wel zijn er meer dan 90.000 extra banen gerealiseerd door werkgevers (het precieze aantal wordt nog hoger als de definitieve cijfers over 2025 bekend zijn). Ook al is de einddatum van de huidige Banenafspraak gepasseerd, in de praktijk zal de Banenafspraak voorlopig gewoon doorgaan, totdat er een nieuwe Banenafspraak is.
Want ook na 2026 zal er op een of andere manier een Banenafspraak blijven. Hoe die Banenafspraak 2.0 eruit gaat zien is nog onbekend. Momenteel wordt daar door de demissionaire staatssecretaris van SZW over nagedacht, samen met de vakbonden, werkgeversorganisaties, UWV, gemeenten, belangenbehartigers en (hopelijk ook) ervaringsdeskundigen. In een Kamerbrief uit 2025 beschrijft de staatssecretaris dat voor de lange termijn van de Banenafspraak er drie belangrijke keuzes gemaakt moeten worden:
1. De afbakening van de doelgroep.
Het uitgangspunt is dat de ondersteuningsbehoefte leidend moet worden. En niet – zoals nu nog – in welke uitkering je zit of het minimumloon wel of niet kunnen verdienen. Ook moet het VN-verdrag Handicap hierbij meegenomen worden. Uitbreiding van de doelgroep heeft voor- en nadelen. Daarom gaat de staatssecretaris drie varianten uitwerken:
- De huidige doelgroep en doelstelling van 125.000 extra banen blijven in stand.
- De Banenafspraak gaat gelden voor alle mensen met een beperking die aantoonbaar ondersteuning nodig hebben bij het vinden en behouden van regulier werk.
- De Banenafspraak gaat gelden voor alle mensen met een beperking (binnen de beroepsbevolking).
Bij deze opties zal de staatssecretaris onderzoeken wat de effecten zullen zijn voor de omvang van de doelgroep, de kosten van de verbreding (o.a. door meer no-riskpolissen en meer uitvoeringskosten), de risico’s op verdringing en eventuele andere effecten zoals de uitvoerbaarheid van de Banenafspraak.
2. De doelstelling van de Banenafspraak.
Naast de concrete doelstelling van 125.000 extra banen – die mogelijk meer kan worden als de doelgroep verbreed wordt – zijn er nog andere doelstellingen mogelijk. Bijvoorbeeld nadere afspraken voor UWV en gemeenten om een x aantal mensen met een beperking beter in beeld te brengen. De staatssecretaris zal deze twee opties – een hoger aantal banen en nadere afspraken voor UWV en gemeenten – verder uitwerken.
3. Hoe motiveren we werkgevers?
Eerder heeft de Tweede Kamer ingestemd met het wetsvoorstel voor een nieuwe wet rondom de Banenafspraak en het quotum. Een van de onderdelen van de nieuwe quotumregeling is dat er naast een boete ook een bonus komt. Een quotum heeft voor- en nadelen. Zo zijn mensen met een beperking dan minder afhankelijk van de welwillendheid van werkgevers, maar kan een quotum ook leiden tot afkoopgedrag, aldus de staatssecretaris. Daarom gaat de staatssecretaris ook hier twee varianten verder uitwerken. De ene is een aangepaste bonus-malusregeling voor werkgevers die aan moet sluiten bij de nieuwe doelstelling van de Banenafspraak. En de andere is een quotum voor UWV en gemeenten voor het in beeld brengen van mensen of voor het plaatsen van mensen bij werkgevers.
De staatssecretaris zal de Tweede Kamer begin 2026 hierover verder informeren.
Update UWV over Wajongers die mogelijk hun uitkering kwijtraken na vijf jaar werk
In een eerder blog schreef ik dat vanaf begin 2026 een deel van de mensen in de Wajong hun uitkering zou kunnen kwijtraken. Dit zou gelden voor mensen in de oude Wajong en mensen in de Wajong 2010, als diegene:
* naast z’n Wajong-uitkering 5 jaar achter elkaar heeft gewerkt, en
* na die periode minimaal 75% van zijn maatmanloon verdient, en
* geen arbeidsondersteuning nodig heeft. Hieronder vallen: loondispensatie, jobcoach, intermediaire voorziening (bijvoorbeeld een tolk Nederlandse gebarentaal) en vervoersvoorzieningen.
Inmiddels is UWV eind vorig jaar met een update gekomen. Het stoppen van de uitkering is verschoven en gebeurt pas vanaf 1 januari 2027. Dat geeft UWV voldoende tijd om dit zorgvuldig uit te voeren en cliënten te kunnen ondersteunen met persoonlijke dienstverlening. Een andere (positieve) aanpassing die de staatssecretaris genomen heeft, is dat loonkostensubsidie, loondispensatie en beschut werk niet zullen leiden tot beëindiging van de uitkering: zolang iemand in de Wajong hiermee werkt, behoudt diegene z’n uitkering.
Reminder oproep OmbudsSpits: deel je ervaringen met het doelgroepregister en de Banenafspraak & quotum
In de Nieuwsbrief van december 2025 deed ik de oproep om je signalen over het doelgroepregister en de Banenafspraak & het quotum door te geven. Zijn deze negatief of positief? Heb je hierdoor een passende baan gekregen of juist werk zonder enig perspectief dat niet als volwaardig voelt? Krijg je de ondersteuning van je werkgever die je nodig hebt?
Deze oproep heeft al geleid tot veel ingezonden signalen van mensen met een arbeidsbeperking. Over een paar maanden zal ik hierover een stuk gaan schrijven. Uiteraard worden alle signalen en ervaringen vertrouwelijk behandeld. Als deze in een artikel verwerkt worden, gebeurt dit altijd geanonimiseerd.
Dus heb jij signalen of ervaringen die je door wil geven? Mail me dan op ombudsspits@onbeperktaandeslag.nl. Dit kan ook anoniem. Alvast weer hartelijk dank!
Nico Blok
OmbudsSpits bij Onbeperkt aan de Slag