UWV-onderzoek dienstverlening jonggehandicapten
Over de dienstverlening van UWV is al heel veel gezegd en geschreven. Nog te vaak ervaren burgers die met UWV te maken hebben – of zelfs afhankelijk zijn van UWV – problemen met UWV. Daarom heeft UWV als belangrijk speerpunt in hun ‘UWV-strategie 2021-2025’ opgenomen dat de dienstverlening beter moet. Anders gezegd: er moet meer aandacht komen voor “de menselijke maat”. Om dit te bereiken, voert UWV een groot onderzoek uit dat bestaat uit meerdere ‘klantreizen’. Met een klantreis bedoelt UWV dat burgers in de praktijk niet met één UWV te maken heeft, maar vaak te maken hebben met verschillende UWV-contacten en/of trajecten binnen UWV. Er zijn vijf verschillende klantreizen, waarvan drie voor cliënten en twee voor werkgevers. De drie klantreizen voor cliënten zijn:
- Ik heb van jongs af aan een handicap.
- Ik zoek werk.
- Ik ben ziek of (deels) arbeidsongeschikt.
Al een tijd heeft UWV contact met de OmbudsSpits over de klantreis “Ik heb van jongs af aan een handicap.” Het gaat hierbij vooral om de Wajong en om mensen die sinds 2015 niet meer in de Wajong kunnen komen vanwege arbeidsvermogen. Uit het onderzoek komt naar voren dat cliënten twee problemen het vaakst noemen. De eerste is dat ze te vaak tussen wal en schip vallen, omdat UWV en andere instanties niet goed genoeg samenwerken. De tweede is dat ze vaak angst en onzekerheid ervaren bij het verrekenen van hun uitkering als ze gaan werken.
In gesprekken / interviews met UWV heeft de OmbudsSpits aangegeven dat deze twee problemen heel herkenbaar zijn op basis van de signalen en vragen die hij ontvangen heeft. Daarbij heeft hij aangevuld dat het niet alleen angst en onzekerheid is wat mensen ervaren, maar ook dat men er qua totaalinkomen op achteruitgaat als ze gaan werken. Bijvoorbeeld omdat dan ook toeslagen wegvallen en/of eigen bijdragen voor Wlz en WMO omhooggaan. En ook op gebied van informatie kan de dienstverlening nog beter: UWV-medewerkers aan de telefoon zijn lang niet altijd deskundig genoeg om vragen te beantwoorden en de toon in brieven van UWV is vaak nogal dreigend (“U heeft een uitkering. U moet wijzigingen op tijd doorgeven. Anders kunt u een boete krijgen.”).
Afgelopen maand heeft UWV een focusgroep georganiseerd. Hier waren diverse (belangenbehartigers van) mensen met een arbeidsbeperking als ervaringsdeskundigen en enkele experts aanwezig. Ook de OmbudsSpits was aanwezig. Tijdens deze dag hebben de aanwezigen casussen ingebracht over waar en hoe de dienstverlening van UWV (waar nodig samen met andere instanties) nu nog te kort schiet. In de casussen hebben ze aangegeven welke hulpvragen de jonggehandicapte had en of deze wel of niet is opgelost. En indien het niet opgelost kon worden, wat er nodig was geweest om het wel op te lossen. De input die UWV opgehaald heeft op deze dag zal UWV gebruiken om hun dienstverlening te verbeteren. Omdat hier ongetwijfeld ook beleidsaanpassingen nodig zijn, verwacht de OmbudsSpits dat dit nog wel een half jaar zal duren voordat we hier iets concreets van gaan merken. We houden jullie op de hoogte!
Themadag jonge D66’ers mensen met een arbeidsbeperking op de arbeidsmarkt
Begin oktober zijn directeur Saskia Rosmalen en OmbudsSpits Nico Blok uitgenodigd door een ontwikkelprogramma van politieke partij D66: Route66. Route66 bestaat uit D66-leden tussen de 25 en 33 jaar en organiseert themadagen om deze leden breder te ontwikkelen op allerlei onderwerpen. In oktober was hun themadag ‘Participeren of isoleren’ en ging het over mensen met een arbeidsbeperking. In de ochtend was er een panelgesprek met ervaringsdeskundigen, waar Nico in zat. In de middag was er een panelgesprek met werkgevers en VVD-Kamerlid Daan de Kort, waar Saskia en Nico in zaten. Saskia en Nico hebben hun ervaringen gedeeld (Saskia als werkgever, Nico als ervaringsdeskundige en deskundige als OmbudsSpits). En ze hebben hun visie gegeven op de knelpunten op de arbeidsmarkt en in de wet- en regelgeving die mensen met een arbeidsbeperking en werkgevers hinderen. En wat er echt moet veranderen om hun / onze kansen te verbeteren, o.a.:
- Werkgevers en werkzoekenden / werknemers moeten beter ondersteund worden door UWV en gemeenten.
- Wetgeving moet eenvoudiger en eerlijker worden (o.a. het doelgroepregister Banenafspraak / Quotum voor alle mensen met een arbeidsbeperking).
- Werken moet leiden tot financiële vooruitgang (“werken moet lonen”).
- Voorzieningen voor werk moeten sneller toegekend worden door UWV en gemeenten.
En natuurlijk ligt de bal ook ‘gewoon’ bij werkgevers: slechts 14,7% van de werkgevers heeft iemand met een arbeidsbeperking in dienst. Ja, wetgeving is nog altijd een knelpunt. Maar veel werkgevers hebben ook nog te veel vooroordelen over mensen met een arbeidsbeperking en zijn vooral bezig om eindeloos beleid hiervoor te bedenken. Onze oproep was dan ook: werkgevers, ga gewoon eens doen! Neem iemand met een arbeidsbeperking aan, in plaats van alleen maar blijven denken over ‘hoe dan’ en ‘beren op de weg’. Werknemers met een arbeidsbeperking zijn een aanwinst voor werkgevers, dus pak die handschoen op!