18 juni 2026
Al meermaals heb ik geschreven over de rampzalige plannen van het kabinet van D66, VVD en CDA voor mensen die (deels) arbeidsongeschikt of werkloos zijn. Op onze eigen site, op de site van Sociale Vraagstukken en op LinkedIn. Mensen met een arbeidsbeperking worden keihard geraakt door de geplande bezuinigingen op de WIA, WW, WAO en Ziektewet. Eerst ook de mensen in de WAZO, een bundeling regelingen voor o.a. zwangerschapsverlof, maar die bezuiniging lijkt van tafel. Ook omdat dat volgens de coalitiepartijen nooit de bedoeling is geweest. Blijkbaar hadden de onderhandelaars van de coalitiepartijen niet door dat de verlaging van het maximumdagloon niet alleen de WIA en de WW raakt, maar ook de WAZO… En dus ook de WAO en Ziektewet, die bijna niemand noemt, maar die ik wel blijf benoemen. Eerder wist een onderhandelaar van een coalitiepartij niet waar de letters Aof voor staan (Aof staat voor Arbeidsongeschiktheidsfonds). Iets wat deze onderhandelaar aan de onderhandelingstafel net verhoogd had… Je verhoogt iets waarvan je niet weet wat het is, hoe zout wil je het hebben! Ik weet niet of ik hier keihard om moet lachen of keihard om moet huilen… Het laat zien dat het bij dit kabinet, zoals helaas eigenlijk bijna altijd in de politiek, puur om het geld en de rekensommetjes gaat. En niet om echte problemen op gebied van o.a. de WIA op te lossen.
Misschien vraag je je als werkgever af: “Het is verschrikkelijk voor deze mensen, maar hebben de plannen van het kabinet op dit gebied voor mij als werkgever gevolgen?” Jazeker. Daar ga ik het in dit blog over hebben.
Bovenstaande uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid (WIA, WAO, WAZO en Ziektewet) worden niet betaald met belastinggeld – zoals o.a. minister Vijlbrief (SZW en minister Heinen (Financiën) foutief framen in interviews en praatprogramma’s op tv (o.a. RTL Z, Nieuwsuur). En zoals ook foutief geframed wordt door allerlei (oud-)prominenten van de coalitiepartijen (Christianne van der Wal bij WNL Vandaag en Halbe Zijlstra bij Pauw & De Wit). Nee, bovenstaande uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid en ook voor werkloosheid worden opgebracht met premies van werkgevers (en werknemers via de doorwerking in de loonruimte). Kortom: het is geen geld van de overheid, maar van jullie, de werkgevers en werknemers.
Daarbij komt dat dit geld van jullie voor arbeidsongeschiktheid helemaal niet gebruikt wordt voor arbeidsongeschiktheid. Huh???
Dit geld komt namelijk in dat Arbeidsongeschiktheidsfonds wat hierboven in m’n blog al aan bod kwam. Maar nu komt de grote goocheltruc: dit Arbeidsongeschiktheidsfonds wordt door de kabinetten al jarenlang gebruikt als melkkoe voor andere zaken. Dit kabinet wil fors meer geld naar defensie. Dat geld moet ergens ‘gevonden’ worden. En dat geld wordt ‘gevonden’ in dat Arbeidsongeschiktheidsfonds. Mag dat? Wettelijk gezien wel. Maar moreel gezien absoluut niet. Het is gewoonweg oneigenlijk gebruik. Daar komt nog bij dat dit kabinet niet alleen graait uit dit fonds, maar deze premies ook nog eens wil verhogen! Gelukkig begint dit nu meer en meer bekend te worden bij ‘het gewone volk’. Recent is ook een fiscalist gestart met een massaclaim namens werkgevers om de te veel betaalde premies terug te vorderen. Want de premies die werkgevers hiervoor betalen, zijn ruim voldoende om de uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid op te brengen. Maar waarom zeggen de ministers dan dat er “een tegenvaller van 1 miljard euro is door te veel mensen in de WIA”? En dat “we het niet onder controle hebben”? Dat is om de geesten van de gewone tv-kijkers, die om hele begrijpelijke redenen niet de tijd of de energie hebben om zich in dit soort taaie onderwerpen te verdiepen, alvast ‘in te masseren’ voor de geplande bezuinigingen van het kabinet. Ook hier weer: gewoon valse frames dus van de ministers. De werkelijkheid: het totaal aantal mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering is al jarenlang ongeveer gelijk, volgens deze CBS-statistieken. Ondanks de hogere AOW-leeftijd dan vroeger waardoor minder oudere werknemers gezond de eindstreep halen. En ondanks de heftige gevolgen van corona, met long-covid. Daarbij zijn de cijfers over 2025 ook nog eens vertekend, zegt UWV zelf: de voorschotten op eventuele WIA-uitkeringen zijn al meegenomen als WIA-uitkeringen. Dat terwijl 27% van deze aanvragen voor een WIA-uitkering uiteindelijk wordt afgewezen.
Maar dat vertelt dit kabinet er allemaal niet bij…
Ben je als werkgever eigenrisicodrager voor de WGA, dan is er nog een groot risico van deze plannen van het kabinet. Het kabinet wil de IVA-uitkering voor nieuwe mensen afschaffen: de uitkering voor mensen die volledig en voor altijd arbeidsongeschikt zijn. Als dit plan doorgaat, gaat dit in 2030 in. Maar wat gebeurt er dan?
Als er geen oplossing hiervoor komt, dan komen mensen die voorheen in de IVA kwamen, in de WGA terecht. Waarschijnlijk de WGA 80-100%, maar toch: WGA. Voor de goede orde: dit zijn dus vaak mensen die heftige beperkingen hebben, progressieve ziektes of terminale ziektes. Als je als werkgever eigenrisicodrager bent, dan zul je ook verantwoordelijk worden voor de re-integratie van deze mensen. Mensen waartegen nu nog gezegd wordt door UWV: “U heeft zo’n zware ziekte of beperking, u kunt niet meer werken en u hoeft ook niet meer te re-integreren. We gaan u ook niet meer controleren.”
Dat worden dus per 2030 mensen waartegen gezegd wordt: “U bent nu volledig arbeidsongeschikt, maar we verwachten herstel van u. U moet zo goed mogelijk meewerken voor dit herstel en waar mogelijk aan re-integratie. We gaan u ook over een aantal jaar mogelijk weer oproepen voor een herbeoordeling, als we denken dat daar aanleiding voor is.”
Ik denk niet dat ik hoef uit te leggen hoe bizar dit klinkt, cynisch zelfs. Maar voor eigenrisicodragers voor de WGA gaat dit dus betekenen dat ze verantwoordelijk worden voor de re-integratie van mensen die dus heel vaak niet meer kunnen re-integreren… Dat gaat dus betekenen: tien jaar lang extra kosten aan doorbetalen van de WGA-uitkering en ‘re-integratie’, extra (ex-)werknemers waar je als eigenrisicodrager voor verantwoordelijk bent omdat hierdoor de instroom in de WGA toeneemt, en voor de (ex-)werknemers zelf heel veel zorgen, angst en stress.
En wat gaat dit betekenen voor de verzekeringsmarkt? De verzekeraars waarbij je als eigenrisicodrager een verzekering hiervoor kunt afsluiten? Blijft er überhaupt wel een markt hiervoor over, vanwege de ‘onverzekerbaarheid’ van deze mensen? Wat als deze markt weggaat? Dan wordt UWV waarschijnlijk weer voor een groot deel van deze mensen verantwoordelijk. In 2022 was van alle werkgevers 38,6% eigenrisicodrager WGA. Bij de grote werkgevers was dit zelfs 51,8%. Stel dat je als eigenrisicodrager hiervoor geen verzekering meer kan afsluiten omdat de verzekeraars hiermee gestopt zijn. Of stel dat al deze werkgevers stoppen als eigenrisicodrager WGA. Dan komen veel deze mensen in de WGA weer onder UWV te vallen. UWV, dat het al veel te druk heeft met o.a. de chaos rondom de WIA en waar kabinetten afgelopen jaren al flink op hebben bezuinigd (maar wél opgezadeld hebben met extra taken!). Zouden de coalitiepartijen hier wel eens over nagedacht hebben? Ik ben bang van niet…
Het pure gelddenken van dit kabinet – om de sommetjes voor o.a. defensie kloppend te maken – zorgt voor deze grote onnadenkendheid van dit kabinet over allerlei directe en indirecte negatieve gevolgen. Dat is in mijn ogen niet alleen onwenselijk: het is ook enorm schadelijk. Voor werknemers, voor uitkeringsgerechtigden en dus ook voor werkgevers. Daarbij is geen van de plannen van het kabinet een echte hervorming. Geen van de plannen is een echte oplossing om het stelsel rondom de WIA te verbeteren.
Heb je als werkgever vragen over de kabinetsplannen rondom de WIA en andere uitkeringen? Of wil je signalen doorgeven waar je als werkgever tegenaan loopt? Mail me dan gerust op ombudsspits@onbeperktaandeslag.nl .
Nico Blok, OmbudsSpits Werk & Participatie